Matematik Okuryazarlığı

MATEMATİK OKURYAZARLIĞI NEDİR?

 

Yaşadığımız yüzyılda toplumların, geleceklerini belirlerken bilgi toplumu olma hedeflerini ön planda tuttukları görülmektedir. Bilgi biriktirmek, teknoloji üretmek, bilim yapmak zenginlik yaratan en önemli unsurlar haline gelmiştir. Bu hedeflerin geliştirilmesinde yaşam boyu öğrenme sloganı ile bilgi okuryazarlığı başta olmak üzere bazı becerilerin geliştirilmesinin gereği ortaya çıkmıştır. Bu bağlamda “okuryazarlık” kavramı birçok ülkenin eğitim sisteminde hedef, amaç ve programlarının oluşturulmasında etkin rol oynamıştır. Okuryazarlık öğrencilerin okul ile ilgili en önemli yapısıdır. (NRC,1989)

Okuryazar olmak nedir? Kimler okuryazar sayılır ve okuryazarlık, sadece okuma ve yazma becerisinin gelişmesini mi gerektirir? Bu soruların cevabı, okuryazarlık kavramı tanımlandıktan sonra ortaya koyulabilir. Okuryazarlık yalnızca öğrencilerin okuma-yazma ile ilgili alışkanlıklarını vurgulamaz aynı zamanda öğrencilerin sayılar, mantık ve matematiksel işlemlerin de farkında olmalarıdır. (NRC,1989)

Okuryazarlık kavramı, öğrencinin bilgi ve potansiyelini geliştirip topluma daha etkili bir şekilde katılmasını ve katkıda bulunmasını sağlamak için yazılı kaynakları bulma, kullanma, kabul etme ve değerlendirmesi olarak tanımlanmaktadır. (Küçük ve Demir, 2009)

OECD tarafından matematik okuryazarlığı şöyle ifade edilmiştir ;

“Bireyin düşünen, üreten ve eleştiren bir vatandaş olarak bugün ve gelecekte karşılaşacağı sorunların çözümünde matematiksel düşünme ve karar verme süreçlerini kullanarak çevresindeki dünyada matematiğin oynadığı rolü anlama ve tanıma kapasitesidir. (Akt. Yenilmez, 2010)

Ersoy (1997) ise Matematiksel okuryazarlığı dört işlem yapma dışında akıl yürütme,
sorgulama, araştırma yapabilme, problem çözme ve benzeri becerilerle bireyi matematikte güçlendirmek şeklinde tanımlamaktadır.

Matematik okuryazarlığının kişiye, matematiğin modern dünyadaki oynadığı rolünün farkında olmasını ve anlamasını, günlük yaşam ile ilişkili uygulamaları yapabilmesini, sayısal ve uzamsal düşünmede yorumlama, güven duygusunu, günlük hayat durumlarında eleştirel analiz ve problem çözmeyi sağladığı bilinmektedir. Bireylerin matematik okuryazarı olmada, matematiği kullanmada, nicel fikirlerini destekleme ve göstermede kendi becerilerine güven duymaya ihtiyaçları vardır (Özgen ve Bindak, 2008).

Kaiser ve Willender (2005) matematik okuryazarlığının temel bileşenleri olarak modelleme ve gerçek hayat problemlerini çözmek olduğunu belirtmişlerdir. Yore, Pimm ve Tuan’a (2007) göre matematik okuryazarlığı, matematiğin fikirlerini anlamaktan ziyade, temel okuryazarlığı ve matematiksel düşünmeyi kullanmada, anlamayı inşa etmede ve problem çözmede bağımsız becerileri içerir.

Thompson ve Chappbell’e (2007) göre matematik okuryazarlığının gelişmesinde iletişim ve temsil etme temel bileşenlerdir. Buna göre, matematik derslerinde öğrencilerin konuşma, dinleme, okuma ve matematiğin kelimeleri, sembolleri, ve kavramlarını anlamada iletişim ve yazmayı kullanmanın cesaretlendirilmesi gerekir. Ayrıca, öğrenciler çoklu temsil etmeyi (örneğin diyagram) kullanmada, matematiksel kavramların sözel, sembolik, grafiksel ve sayısal şekilleri arasında akıcı hareket etme konusunda cesaretlendirilmelidir. Lutzer’e (2005) göre Matematik okuryazarlığı, matematik dilindeki yazılı fikirleri anlayabilme ve iletişim kurabilme anlamına gelmektedir.

Lengnink (2005) ise, yansıtma ve karar vermenin iki önemli etkinlik olduğunu belirtmiştir. Ayrıca, Tekin ve Tekin (2004) yaptıkları çalışmada ilköğretim matematik öğretmen adaylarının matematik okuryazarlık düzeylerini dört boyutta değerlendirmişlerdir: matematik konu alanı boyutu, matematiksel süreçler (düşünme) boyutu, matematiğin tarihsel gelişimi boyutu ve güncellik boyutu. Matematik okuryazarlığı’nin bileşenlerinin ne olduğuna ilişkin görüşler incelendiğinde, birçoğunda NCTM’in (1989; 2000) içerik (sayılar-işlemler, cebir, geometri, ölçme, veri analizi-olasılık) ve süreç (problem çözme, muhakeme-ispat, iletişim, sunum) standartlarının etkileri görülmektedir.

Benzer şekilde, De Lange (2001, s. 78), Matematik okuryazarlığı için gerekli olanların, matematiğin öğretilmesi için gereken yeterliklerin olduğunu belirtmiştir. Yukarıda Matematik okuryazarlığı’na ilişkin verilen tanımlarda ve araştırmalarda benzer ve farklı niteliklere ve boyutlara değinmiş olmalarına rağmen, esas olarak OECD ‘nin (2003) Matematik okuryazarlığı’ye ilişkin yaklaşımı altında toplandığı söylenebilir.
Matematik okuryazarlığı, yukarıda belirtilen süreç, beceri ve yeteneklerin yanında, matematiksel inançlar, değerler, tutumlar ve eleştirel olma becerilerini içeren sayısal dünyaya ve matematik yapmaya yönelik olumlu duyuşsal davranışlara sahip olmayı içerir (Yore, Pimm ve Tuan, 2007, s. 579). Matematik okuryazarı birey, muhakeme ve matematiksel düşünmelerini doğrulamada kendi yeteneklerine güven geliştirmesi gerekir (Western and Northem Canadian Protocol [WNCP], 2006, s. 8). Bu doğrultuda Matematik okuryazarlığı’nin duyuşsal davranış boyutunun gerçeği de ortaya çıkmaktadır. Davranış üzerinde etkileri olan ve bireyin kendine ilişkin yargı ve inancı olan öz yeterlik, Matematik okuryazarlığı’nin gelişmesinde önemli etkenlerden biri olduğu söylenebilir.

 

 

 

 

 

ÖNERİLER

 

  • Öğrencilerin dört işlemi yapma becerisi dışında; düşünme, akıl yürütme, sorgulama ve araştırma yapabilme, problem çözme gibi becerilerle desteklenmiş olması gerekmektedir.
  • Matematiğe verilecek önem öğrencilerin dikkatini bu yöne çekecek ve matematik okuryazarlığı oranını arttıracaktır.
  • Matematik okuryazarlığı ilkokuldan başlamalı, öğrencilere günlük yaşamla ilişkilendirilmiş problemler sorulmalıdır.
  • Matematiğin büyük bir çoğunluğunu semboller oluşturmaktadır.Ama önemli olan bu sembolleri yerinde kullanmak ve okumaktır. Bunun için ortaokul ve lisede matematik okuryazarlığı dersi getirilebilir ya da matematik dersi içinde bu konu işlenebilir.

 

 

 

KAYNAKÇA:

De Lange, J. (2001). Mathematics for literacy. Paper Presented at the 2001 National Forum on Qualitative Literacy, National Academy of Sciences. Washington D.C. Retrieved 18 March, 2010 from http://www.maa.org/ql/pgs75 89.pdf.

Ersoy, Y. (1997). Okullarda Matematik Eğitimi: Matematikte Okur-Yazarlık, Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 13, 115–120

Kaiser, G., & Willender, T. (2005). Development of mathematical literacy: Result of an empirical study. Teaching Mathematics and Its Applications, 24 (2-3), 48-60.

KÜÇÜK, A. ve DEMİR, B. (2009). İlköğretim 6-8. Sınıflarda Matematik Öğretiminde
Karşılaşılan Bazı Kavram Yanılgıları Üzerine Bir Çalışma. Dicle Üniversitesi,
Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, 13, 97-112.

Lengnink, K. (2005). Reflecting mathematics: An approach to achieve mathematical literacy. ZDM, 37 (3), 246-249.

 

Lutzer, C. V. (2005). Fostering mathematical literacy. PRIMUS, 15 (1), 1-6.

 

NRC (National Research Council), Everybody Counts: A Report to the Nation of the Future of Mathematics Education. Washington, DC: National Academy Press, 1989

Organisation for Economic Co-Operation and Development [OECD]. (2003). The PISA 2003 assessment framework – mathematics, reading, science and problem solving knowledge and skills. Paris: Author.

OECD, Assessing Scientific, Reading and Mathematical Literacy, A Framework for PISA 2006, http://www.pisa.oecd.org. (erişim tarihi: 12.04.2007), 2006.

Özgen, K. ve Bindak, R. (2008). Matematik Okuryazarligi Öz-yeterlik Ölçeginin Geliştirilmesi. Kastamonu Egitim Dergisi, 16(2), 517-528.

Tekin, B. ve Tekin, S. (2004). Matematik öğretmen adaylarının matematiksel okuryazarlık düzeyleri üzerine bir araştırma. MATDER, http://www.matder.org.tr/Default.asp?id=85 adresinden 28 Mayıs 2008 tarihinde edinilmiştir.

Thompson, D. R., & Chappell, M. F. (2007). Communication and representation as elements in mathematical literacy. Reading & Writing Quarterly, 23, 179-196.

Western and Northern Canadian Protocol [WNCP] (2006). Common curriculum framework for mathematics. Edmonton, AB: Alberta Education. Retrieved 20 April 2010 from http://www.wncp.ca/

YENİLMEZ, K. (2010). Öğretmen Adaylarının Matematik Okuryazarlığı Özyeterlik
İnançları, 9. Matematik Sempozyumu, Bildiri Kitabı, 455-460, 20-22 Ekim 2010,
Karadeniz Teknik Üniversitesi, Trabzon

Yore, L. D., Pimm, D., & Tuan, H. L. (2007). The literacy component of mathematical and scientific literacy. International Journal of Science and Mathematics Education, 5, 559-589.

 

Yazar hakkında

merter

Tüm gönderileri gör